برنامه آموزشی رشته پرستاری مراقبت های ویژه نوزادان در مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته
توجه به پیچیدگی های در حال افزایش نظام سلامت، لزوم آماده سازی دانش آموختگان برای ورود به بازار کار، متناسب با نیازهای جامعه را افزایش داده است. این در حالی است که در دوره دانشجویی علاوه بر مهارت های مورد نیاز، اهمیت به روز شدن و یادگیری مادام العمر نیز باید آموخته شود. همچنین آموزش مهارت های حرفه ای، برخورداری از عملکرد بالینی مناسب، کسب شایستگی بالینی و مهارت های پژوهشی، به کارگیری مهارت های مدیریت و رهبری و آشنایی با خط مشی ها و سیاست های نظام سلامت برای دانشجویان اهمیت زیادی خواهد داشت.
طی سال های اخیر امکان بقای نوزادان کم وزن و بدحال در کشور ما در حال افزایش بوده، طی آخرین آمار 12 درصد تولدها در کشور نارس هستند و نیازمند به بستری در بخش مراقبت های ویژه، لذا بخش های مراقبت ویژه نوزادان در کل کشور در حال گسترش است. نیازهای مراقبتی تخصصی از جمعیت نوزادانی که در بخش های ویژه بستری می شوند، افزایش یافته و گسترش بخش های ویژه نوزادان و رشد توسعه درمان های تخصصی توسط پزشکان، لزوم مراقبت های تخصصی از این نوزادان را دو چندان نموده است.
ثبت سفارش خدمات آکادمیک پرستاری
خدمات آکادمیک پرستاری شامل 1) ترجمه کتاب پرستاری، 2) ترجمه مقاله فارسی به انگلیسی پرستاری، 3) چاپ کتاب پرستاری در داخل کشور، 4) ترجمه کتاب فارسی پرستاری به انگلیسی و چاپ و توزیع در خارج از کشور، 5) نگارش پایان نامه پرستاری، 6) نگارش پروپوزال و پیش پروپوزال پرستاری، 7) تبدیل پایان نامه پرستاری به کتاب و توزیع در آمازون و گوگل بوکز، 8) چاپ کتب پرستاری در اسپرینگر و الزوایر می باشد.
علاوه بر این، پیشرفت علم و فناوری در زمینه تجهیزات پزشکی از یک سوی و ارتقای روش های درمان ناباروری و نازایی از سوی دیگر باعث افزایش احتمال زنده ماندن نوزادان نارس و بدحال و تولد روز افزون نوزادان نارس شده است. که این مسئله باعث نیاز بیشتر به پرستاران متخصص با تحصیلات مرتبط برای ارتقای مراقبت تخصصی از نوزادان شده است.
یکی از عوامل موثر در بهبودی بقای نوزادان بستری، وجود پرسنل آموزش دیده و ماهر در این حیطه می باشد و مطالعات گذشته ارتباط بین مرگ و میر نوزادی و تعداد پرستاران آموزش دیده در بخش های نوزادان را تایید کرده است. لذا رشته کارشناسی ارشد پرستاری مراقبت ویژه نوزادان در سال 1388 به عنوان راهکاری برای کاهش میزان بالای مرگ نوزادان و افزایش بستری شدن نوزادان در بخش های مراقبت ویژه و در پاسخ به نیاز جامعه به تخصصی شدن حرفه پرستاری تاسیس شد. هدف از ایجاد این رشته تربیت پرستارانی دارای مهارت و دانش در عملکرد بالینی و توانمند در پژوهش و آموزش بوده است. پرستاران مراقبت ویژه نوزادان باید دارای دانش عمیق در مورد مسائل حرفه ای و بالینی بوده و در قبال نقش های خود مسئولیت پذیر باشند. شایستگی های اصلی برای پرستار مراقبت ویژه نوزادان شامل توان برقراری ارتباط حرفه ای و بین فردی، توسعه فردی و حرفه ای، حفظ سلامت و ایمنی بیمار و خانواده، توسعه و بهبود کیفیت خدمات، رعایت حقوق بیمار و مسئولیت پذیری می باشد.
با توجه به نوپا بودن رشته کارشناسی ارشد پرستاری مراقبت ویژه نوزادان، بعد از حدود 10 سال از برگزاری اولین دوره آموزشی این رشته در کشور و ورود دانش آموختگان این رشته به بخش های مراقبت ویژه نوزادان و جمع آوری نظرات دانش آموختگان، اساتید و پرستاران شاغل در بخش های مراقبت ویژه نوزادان، ضرورت بازنگری در برنامه آموزشی کارشناسی ارشد پرستاری مراقبت های ویژه نوزادان احساس می شد. پاسخ به نیازهای آموزشی فراگیران، پاسخگویی برنامه درسی دانش و مهارت های مورد نیاز فارغ التحصیلان رشته، انطباق پذیری اجزای برنامه درسی (مانند نوع درس، شیوه اجرا و ارزشیابی) با شیوه های نوین آموزشی، به روز نمودن و غنی کردن برنامه درسی با توجه به پیشرفت تکنولوژی، پوشش نقایص کوریکولوم قبلی و تقویت نقاط قوت، لحاظ نمودن نظرات اساتید، متخصصان و دانشجویان در برنامه درسی، رفع چالش های آموزشی، تلاش برای رسیدن به نگرش بین رشته ای، نوآوری، کارآفرینی و فناوری نوین، کار گروهی متمرکز بر حل مسئله، آماده نمودن دانشجویان برای پرستاری در آینده از اهداف این بازنگری بوده است.
جهت انجام بازنگری برنامه درسی پس از بررسی نظرات اساتید و کارشناسان این حوزه و مرور کوریکولوم های خارجی و نیازهای داخلی، پیش نویس اولیه با محوریت کوریکولوم اولیه تدوین و در جلسه ای حضوری با حضور کارشناسان حوزه بالین، مدیریت و آموزش، از رشته های مختلف و دانشگاه های مختلف مورد بررسی قرار گرفت و سپس براساس پیشنهادهای مطرح شده اصلاحات صورت گرفت.
عنوان رشته به فارسی و انگلیسی: پرستاری مراقبت های ویژه نوزادان (Neonatal Intensive Care Nursing)
مقطع تحصیلی: دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته (M.Sc)
تعریف رشته
رشته پرستاری مراقبت های ویژه نوزادان یکی از شاخه های رشته پرستاری است که از طریق کسب مهارت های ضروری جهت مراقبت های پرستاری از نوزادان بدحال و یا نارس نیازمند مراقبت ویژه و خانواده آنان، تقویت مبانی مدیریتی، آموزشی، پژوهشی، اخلاق و رفتار حرفه ای، باعث کاهش مرگ و میر و عوارض بیماری در بخش های ویژه نوزادان خواهد شد.
شرایط و نحوه پذیرش در دوره
پذیرش دانشجو در این رشته تابع ضوابط و مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خواهد بود. داوطلبان برای ورود به این دوره علاوه بر صلاحیت های عمومی، باید دارای شرایط ذیل باشند:
- دارا بودن مدرک کارشناسی رشته پرستاری از داخل یا خارج از کشور مورد تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
- موفقیت در آزمون ورودی دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته
- ارائه گواهی حداقل 2 سال سابقه کار پس از فراغت از تحصیل در مقطع کارشناسی پرستاری در بخش نوزادان و یا مراقتب ویژه نوزادان به تایید ریاست بیمارستان
*جهت کسب اطلاعات از آخرین تغییرات مدرک تحصیلی مورد پذیرش و مواد امتحانی و ضرایب آزمون ورودی هر سال تحصیلی، به دفترچه آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته رشته های علوم پزشکی مربوط به آن سال تحصیلی مراجعه شود.
ثبت سفارش خدمات آکادمیک پرستاری
خدمات آکادمیک پرستاری شامل 1) ترجمه کتاب پرستاری، 2) ترجمه مقاله فارسی به انگلیسی پرستاری، 3) چاپ کتاب پرستاری در داخل کشور، 4) ترجمه کتاب فارسی پرستاری به انگلیسی و چاپ و توزیع در خارج از کشور، 5) نگارش پایان نامه پرستاری، 6) نگارش پروپوزال و پیش پروپوزال پرستاری، 7) تبدیل پایان نامه پرستاری به کتاب و توزیع در آمازون و گوگل بوکز، 8) چاپ کتب پرستاری در اسپرینگر و الزوایر می باشد.
تاریخچه و سیر تکاملی دوره در جهان و ایران
نقش پرستار نوزادان در سال های 1970 به طور خاص مورد توجه قرار گرفت و با گسترش این نقش، پیشرفت های گسترده در تکنولوژی به کار گرفته شده برای نوزادان در معرض خطر و انجام کار به صور گروهی با کاهش استرس در محیط کار، در بخش های مراقبت ویژه نوزادان مورد توجه قرار گرفت و بر ادامه تحصیل پس از مقطع کارشناسی پرستاری در دوره پیشرفته مراقبت از نوزادان تاکید شد. سپس در طی سال 1991 میلادی رشته تحصیلی پرستار حرفه ای بالینی نوزادان (clinical nurse practitioner) در آمریکا طراحی گردید. این پرستاران بالینی علاوه بر انجام مراقبت های اولیه نوزادان، مراقبت های پیشرفته از نوزادان نارس و نوزادان دچار اختلالات و بیماری ها را در طول بستری تا ترخیص و سپس پیگیری های بعد از ترخیص را برعهده دارند. در طی قریب سی سال نقش پرستاران مراقبت های ویژه نوزادان در ایالات متحده به عنوان افراد حرفه ای و واجد صلاحیت که مراقبت از نوزادان و خانواده را در عرصه های مختلف برعهده دارند، شناخته شده است. در این کشور پرستار ویژه نوزادان پس از اخذ مدرک کارشناسی به اشکال زیر می تواند تخصص لازم را کسب نماید:
- دوره پیشرفته پرستاری مراقبت ویژه نوزادان (Advanced Nursing Practice in Newborn Intensive Care Units)
- دیپلم در پرستاری مراقبت ویژه نوزادان (Post Graduate Diploma in Neonatal Intensive Career Nursing)
- پرستار دارای مجوز با تجربه مراقبت ویژه نوزادان (Neonatal Nurse Practitioner)
- پرستار حرفه ای بالینی نوزادان (Neonatal Clinical Nurse Practitioner)
- پرستار بالینی متخصص نوزادان (Neonatal Nurse Specialists)
- پرستار بالینی نوزادان (Neonatal Nurse Clinician) این عنوان دیگر به کار نمی رود.
علاوه بر آمریکا، به دلیل پیشرفت های گسترده در طب نوزادان و پریناتالوژی و امکان بقا نوزادان نارس و بدحال و نیز کمبود پزشکان، توجه به آموزش حرفه ای پرستاران در بخش های مراقبت ویژه نوزادان در طی سال های 1980 در کانادا و در سال های 1990 در انگلستان مورد توجه قرار گرفته است.
در کشور آمریکا از سال 2000 تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در تخصص های پرستاری دنبال گردید و از سال 2001 رشته پرستاری حرفه ای بالینی نوزادان (NCNS) به صورت جدی از سوی آکادمی پزشکان کودکان آمریکا (AAP) با تعریف دقیق حیطه و نیر نحوه آموزش و ارزیابی مورد توجه و تاکید قرار گرفته است.
براساس مصوبه ای در سال 2000 در آمریکا، پرستار متخصص مراقبت ویژه نوزادان (NCNS)، پرستار دارای مجوز و گواهینامه کارشناسی است که دارای تجربه و مهارت در مراقبت از نوزادان پرخطر بوده و مدیریت نیازهای مراقبت سلامت نوزادان و خانواده آنان در حیطه فعالیت های این رشته می باشد. این پرستاران بایستی همراه با پزشکان متخصص نوزادان و کودکان، شرایط تشخیص، مدیریت و ارزشیابی نیازهای مراقبتی، مشارکت همه جانبه داشته باشند. ضمن این که پرستارانی که پیش از سال 2000 در امریکا در این رشته تحصیل کرده و مشغول به کار بوده اند، به تکمیل دوره آموزشی و حفظ توانمندی خود توصیه شده اند.
از آنجا که بر طبق نظر انجمن پرستاری نوزادان (NANN) در آخرین دهه قرن بیستم در آمریکا برای پرستاران دارای شرایط فوق مدرک کارشناسی ارشد در نظر گرفته شد، امکان تحصیل تا مقطع دکترا هم برای آنها میستر گردید.
تاریخچه مختصر رشته در ایران:
دوره های مصوب کوتاه مدت مراقبت ویژه نوزادان در قالب آموزش ضمن خدمت در برخی از دانشگاه ها طراحی و اجرا شد. از جمله طراحی و برگزاری برنامه های یک ماهه توسط دانشگاه علوم پزشکی ایران و دوره های سه ماهه در دانشگاه علوم پزشکی تهران در طی سال های اخیر در پاسخ به نیازهای پرستاران و نیز برآورد انتظارات سایر ارایه دهندگان مراقبت جهت توانمندسازی پرستاران این بخش ها بوده است.
علیرغم سابقه طولانی بستری نوزادان در بخش های مراقبت ویژه نوزادان، کمبود پرستاران زبده و متخصص در چنین بخش هایی به شدت احساس می شد. تقاضای حضور پرستاران آموزش دیده در این بخش ها هم از سوی پرستاران، پزشکان و مسئولین نیز وجود داشت. در مطالعات گسترده از جمله مطالعه ای که در سال 1380 در دانشگاه علوم پزشکی تهران پیرامون چالش در آینده آموزش پرستاری و نیز با هدف طراحی آموزش پرستاری و در مواجهه با تغییر در امر مراقبت بهداشتی و درمانی صورت گرفت، هم بر توجه به نیازهای مردم و توسعه بخش های جدید و آموزش حرفه ای تاکید گردید. تجربه دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز پس از برگزاری دو دوره در این حیطه گویای افزایش دانش، نگرش و توانمندی شرکت کنندگان پس از شرکت در این دوره ها بود. بنابراین کوریکولوم این رشته با توجه به نظرات صاحبنظران و بررسی کوریکولوم سایر کشورها تدوین شد و در اردیبهشت سال 1388 به تصویب سی و نهمین جلسه شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی رسید و در همان سال اولین گروه در این مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته رشته پرستاری مراقبت های ویژه نوزادان وارد دانشگاه شدند.
تداوم تغییرات در سیستم های بهداشتی درمانی و مراقبت سلامت، پیشرفت تکنولوژی، تغییرات پروفایل جمعیتی، انتظارات و تقاضاهای جامعه نشان دهنده ضرورت مطالعه و تجدید نظر در برنامه های درسی، فعالیت های تدریس و تعامل در آموزش، به ویژه در گروه پرستاری به منظرو ارتقای سطح اثربخشی آموزش است. بنابراین کوریکولوم رشته کارشناسی ارشد ناپیوسته مراقبت ویژه نوزادان پس از جمع آوری پیشنهادهای صاحب نظرات، اساتید و دانشجویان بازنگری شد. براساس بررسی های بعمل آمده از نظر تعداد تخت و نیروی انسانی پرستاری، کمبودهای زیادی در این عرصه وجود دارد. بنابراین به نظر می رسد تربیت نیروی انسانی متخصص در این حوزه ضرورت داشته باشد.
خدمات آکادمیک پرستاری شامل 1) ترجمه کتاب پرستاری، 2) ترجمه مقاله فارسی به انگلیسی پرستاری، 3) چاپ کتاب پرستاری در داخل کشور، 4) ترجمه کتاب فارسی پرستاری به انگلیسی و چاپ و توزیع در خارج از کشور، 5) نگارش پایان نامه پرستاری، 6) نگارش پروپوزال و پیش پروپوزال پرستاری، 7) تبدیل پایان نامه پرستاری به کتاب و توزیع در آمازون و گوگل بوکز، 8) چاپ کتب پرستاری در اسپرینگر و الزوایر می باشد.
ثبت سفارش خدمات آکادمیک پرستاری