برنامه آموزشی رشته روان پرستاری در مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته
مقدمه ای بر آخرین کوریکولوم مصوب روان پرستاری
اختلالات عصبی – روانی یکی از بارزترین چالش های جهانی در قرن بیست و یکم و علل اصلی افزایش بار بیماری و ناتوانی ناشی از عدم سلامتی است که نگرانی های بسیاری را برای نظام های سلامت، متخصصین و سیاستگذاران حوزه سلامت ایجاد کرده است. تغییرات فزاینده ی اختلالات رونی وابسته به مولفه های اجتماعی – فرهنگی، افزایش گستره اختلالات جسمی روان شناختی و ریشه دواندن حوزه ی روانپزشکی در بسیاری از اختلالات جسمی نظیر ریشه های روانشناختی دیابت، فشار خون، اختلالات قلبی عروقی و یا سکته های مغزی که در صدر اختلالات غیر واگیر هستند، توسعه و گسترش مراقبت های روان پرستاری در یک ساختار هماهنگ و یکپارچه از سطح پیشگیری تا سطوخ خدمات جامعه نگر و تخصصی را ضروری ساخته است.
ضرورت پوشش همگانی سلامت روان (Universal Health Coverage: UHC) در دهه های اخیر باعث شد تا سازمان جهانی بهداشت و دفتر منطقه ای مدیترانه شرقی (EMRO)، در هفدهمین جلسه منطقه ای خود در سال 2006 خواستار بهبود کمیت و کیفیت آموزش روان پرستاری منطقه در قالب دوره های تخصصی و بسط و توسعه ی این حرفه به ویژه در خدمات مراقبت اولیه و جامعه نگر گردد. در حال حاضر بالا بودن بار بیماری های روانی در ایران در مقایسه با متوسط منطقه ای و نقش روان پرستار در پیشگیری و ارتقای سلامت، نشان دهنده ضرورت بازنگری برنامه ی روانپرستاری می باشد. با توجه به گذشت 9 سال از اجرای آخرین برنامه بازنگری شده ی رشته روان پرستاری و نظر به جمع آوری تجارب، نظرات اساتید، دانش آموختگان و صاحب نظران در اجرای برنامه مذکور به انضمام استفاده از شواهد و منابع معتبر این رشته در سراسر جهان، اقدام به بازنگری این برنامه درسی مبتنی بر چهارچوب های دبیرخانه شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی گردید. رشته روان پرستاری در راستای سیاست های سلامت محور در کشور راه اندازی شده است تا به تربیت نیروی انسانی کارآمد برای رویارویی با گذار اپیدمیولوژیک و پاسخگویی به نیازهای جامعه در حوزه پرستاری روان مددجویان بپردازد. دانش آموختگان این رشته قادر به ایفای نقش تخصصی مراقبت یکپارچه (Integrated Care) در حوزه ی مراقبت از روان خواهند بود. دانش آموختگان آن قادر به تلفیق دانش روان پرستاری با سایر رشته های مرتبط با سلامت و همکاری بین بخشی بوده و قادر خواهند بود در نقش یکپارچه و هماهنگ کننده ی خدمات مراقبت از سلامت روان در سطوج چهارگانه ی پیشگیری به صورت فعالانه عمل کنند.
ثبت سفارش خدمات آکادمیک پرستاری
خدمات آکادمیک پرستاری شامل 1) ترجمه کتاب پرستاری، 2) ترجمه مقاله فارسی به انگلیسی پرستاری، 3) چاپ کتاب پرستاری در داخل کشور، 4) ترجمه کتاب فارسی پرستاری به انگلیسی و چاپ و توزیع در خارج از کشور، 5) نگارش پایان نامه پرستاری، 6) نگارش پروپوزال و پیش پروپوزال پرستاری، 7) تبدیل پایان نامه پرستاری به کتاب و توزیع در آمازون و گوگل بوکز، 8) چاپ کتب پرستاری در اسپرینگر و الزوایر می باشد.
تعریف مراقبت یکپارچه:
مراقبت یکپارچه (Integrated Care) در حوزه روان عبارتست از ارائه مراقبت براساس شرایط روانی و جسمی بیماران روان پزشکی و یا بیماران جسمی که مبتلا به عوارض روانی و روان تنی اختلال جسمی هستند. همچنین توجه به طب مکمل، تغذیه و سایر جنبه ها در ارائه ی مراقبت به منظور ارائه یک مراقبت همه جانبه، به عنوان مراقبت یکپارچه تعریف می گردد.
عنوان رشته به فارسی و انگلیسی: رشته روان پرستاری (Psychiatric Nursing)
مقطع تحصیلی: دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته (M.sc)
تعریف رشته
رشته روان پرستاری یک میان رشته مابین علوم پزشکی و علوم انسانی است و براساس آخرین تعریف انجمن روان پرستاری آمریکا (,Psychiatric Nursing Association)، روان پرستاری رشته ای مبتنی بر اصول و ارزش های پایه ای پرستاری است که اساس آن حمایت و مراقبت از جمعیت های آسیب دیده و در معرض آسیب از نظر روانی و خلق و حفظ فضای روانی سالم و تسهیل کننده رشد روانی افراد در محیط های درمان پزشکی اعم از مراکز تخصصی روان پزشکی و سایر مراکز پزشکی و نیز جامعه در سطوح منطقه ای (District)، ملی و بین المللی است.
روان پرستاری رشته ای است که با تلفیق دانش، مهارت و هنر پرستاری و اصول آن با همکاری تخصص های مختلفی نظیر روان پزشکی، روانشناسی، روانشناسی سلامت، جامعه شناختی، مردم شناسی و اپیدمیولوژی و تحقیق امکان ارائه ی مراقبت کل نگر و چند بعدی را دارا است و نقش ویژه ای در ساختار مراقبت یکپارچه از پیشگیری اولیه تا توانبخشی دارد.
شرایط و نحوه پذیرش در دوره
پذیرش دانشجو در این رشته تابع ضوابط و مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خواهد بود. داوطلبان برای ورود به دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته روان پرستاری علاوه بر صلاحیت های عمومی باید شرایط ذیل را داشته باشند:
- دارا بودن مدرک کارشناسی پرستاری اخذ شده از داخل و خارج از کشور که به تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی رسیده باشد.
- موفقیت در آزمون ورودی دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته
* جهت کسب اطلاعات از آخرین تغییرات مدرک تحصیلی مورد پذیرش و مواد امتحانی و ظرایب آزمون ورودی هر سال تحصیلی، به دفترچه آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته رشته های علوم پزشکی مربوط به آن سال تحصیلی مراجعه شود.
ثبت سفارش خدمات آکادمیک پرستاری
خدمات آکادمیک پرستاری شامل 1) ترجمه کتاب پرستاری، 2) ترجمه مقاله فارسی به انگلیسی پرستاری، 3) چاپ کتاب پرستاری در داخل کشور، 4) ترجمه کتاب فارسی پرستاری به انگلیسی و چاپ و توزیع در خارج از کشور، 5) نگارش پایان نامه پرستاری، 6) نگارش پروپوزال و پیش پروپوزال پرستاری، 7) تبدیل پایان نامه پرستاری به کتاب و توزیع در آمازون و گوگل بوکز، 8) چاپ کتب پرستاری در اسپرینگر و الزوایر می باشد.
تاریخچه و سیر تکاملی دوره در جهان و ایران
اولین مراقبت های پرستاری مبتنی بر اصول علمی و اخلاقی با تمرکز بر مشاهده بیماران، مدیریت تغذیه، ایجاد حس آرامش، درمان اخلاقی در قرن هشتم در بیمارستان های روانپزشکی در کشورهای مسلمان اتفاق افتاد. اما ورود پرستاران دوره دیده به بیمارستان های روانپزشکی در دنیا در قرن سیزدهم ممکن شد. اولین تلاش های پرستاران در بخش های روان پزشکی ایجاد رابطه ی دوستانه معنوی بود که بعدها نیز به عنوان ریشه های ایجاد نقش روان پرستار مطرح شد.
در قرن نوزدهم و پس از جنگ جهانی دوم، مفهوم کیفیت مراقبت از بیماران روانی منجر شد تا افرادی مانند Dorothea Dix برای گشایش مرکز مراقبت از بیماران به منظور بهبود کیفیت مراقبت ها تلاش کند. پرستاری از بیماران روانی در سال 1840 توسط فلورانس نایتینگل رویکردی علمی به خود گرفت و در سال 1891 در بیمارستان سنت توماس روان پرستاران آموزش دیدند. در این زمان برخی روان پزشکان مانند William Ellis بر ورود پرستاران دوره دیده با حقوق و هوش بالاتر برای دادن امید به پرستاران ناامید و مراقبت بهتر تاکید کردند. بر این اساس برای اولین بار به صورت رسمی لیندا ریچارد در ایالات متحده در سال 1882 در دانشگاه بوستون دوره پرستاری روانی را دایر نمود. در ادامه نظریه های روان پرستاری نضج گرفتند.
در سال 1952 میلادی هیلگارد پپلاو کتابی با عنوان روابط بین فردی در پرستاری منتشر کرد. همزمان با تلاش های پپلاو دانشکده Rutger College اولین برنامه روان پرستاری را ارائه نمود. این روان پرستاران که Clinical Nurse Specialist (CNS) بودند، در حوزه مهارت های بیشتری مانند روان درمانی، خدمات مشاوره ای و رابط بین موسسات بیمارستانی و خدمات روان پزشکی جامعه نگر (Liasion services) آموزش می دیدند. با احساس نیاز به استانداردسازی کار روان پرستاران در سال 1973 و 1975 استانداردهای کار پرستاری در بخش های روانپزشکی توسط American Nurses Association (ANA) تدوین و ویرایش گردید.
دهه ی 1990 احساس نیاز به روان پرستاری پیشرفته یا Psychiatric Nurse Practitioner بیش از پیش در دنیا حساس شد. از این رو در سال 1992 دانشگاه جان هاپکینز به عنوان اولین دانشگاه کوریکولوم ارشد روان پرستاری را تدوین و اجرا نمود. در سال 2001 روان پرستاری خانواده و یا Family PMH NP از طریق آزمون های ایالتی گواهینامه رسمی برای فعالیت در مراکز جامعه نگر دریافت کردند. یکی از مهمترین نقش های روان پرستاران، تسلط به انواع روان درمانی ها جهت ارائه در مراکز جامعه نگر بود. به تدریج با رشد و واضح تر شدن ارتباط فرآیندهای نوروفیزیولوژیک با اختلالات روانی، احساس نیاز به مراقبت های اولیه به منظور پیشگیری از ابتلا به اختلالات روان احساس شد و پنل ملی متخصصان روان پرستاری در سال 2003 صلاحیت هایی را برای توانمندسازی دانش آموختگان به ارائه ی خدمات در سطوح پیشگیری اولیه تعریف و کوریکولوم روان پرستاری تغییر کرد. دروسی مانند آسیب شناسی روانی (Pathophysiology)، ارزیابی های جسمی (Physical assessment) و داروشناسی از جمله دروس اضافه شده به برنامه بودند. به منظور ایجاد اتونومی و اختیار برای عمل این روان پرستاران، آزمون ایالتی و اعتباربخشی برنامه صورت گرفت و فارغ التحصیلان این دوره بعد از آزمون در نقش PMH Advanced Practice Registered Nurse (PMH APRN) اجازه کار در سطح مراقبت اولیه را یافتند. تداوم یادگیری با برنامه های آموزشی و حفظ صلاحیت لازم با آزمون های دوره ای منجر به حفظ کیفیت صلاحیت های دانش آموختگان وامکان ارزیابی دارویی و حتی تجویز دارویی در کلیه ایالات آمریکا توسط روان پرستاران با تخصص پیشرفته شده است.
در ایران با تاسیس بیمارستان روان پزشکی روزبه و رشد پرستاری علمی در دانشگاه ملی (دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)، نیاز به مراقبت علمی از بیماران روانپزشکی احساس شد. نخستین دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته روان پرستاری در قالب گرایش وابسته به پرستاری توسط انستیتو روانپزشکی تهران در سال 1354 ایجاد شد و دانش آموختگان آن در مرکز روان پزشکی روزبه شروع به کار کردند. توجه به تغذیه بیماران، موسیقی درمانی و بهبود کیفیت مراقبت از بیماران روان پزشکی توسط روان پرستاران سبب شد تا تیم بازدید کننده از انستیتو از کیفیت مراقبت در این بیمارستان متعجب شوند. کارشناسی ارشد ناپیوسته رشته پرستاری با نام فوق لیسانس رشته پرستاری و گرایش های خاص از سال 1354 در 4 مرکز آموزش عالی پرستاری مامایی در سطح کشور (دانشگاه ملی، مرکز پزشکی ایران، انستیتو عالی پرستاری فیروزگر، انستیتو روانپزشکی تهران) دایر گردید. با پیروزی انقلاب اسلامی و بازنگری برنامه ها از سال 1361، در کارشناسی ارشد ناپیوسته پرستاری دو برنامه آموزشی تحت عناوین آموزش پرستاری با پنج گرایش (داخلی و جراحی، کودکان، روان پرستاری، سلامت جامعه و مدیریت) و مدیریت خدمات پرستاری با چهار گرایش (داخلی و جراحی، کودکان، روان پرستاری، سلامت جامعه) تصویب شد و به تدریج دانشگاه تربیت مدرس و دانشکده های پرستاری دولتی و آزاد وابسته به دانشگاه های علوم پزشکی در استان های بزرگ کشور موفق به اخذ مجوز و پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته پرستاری گردیدند. از سال 1391 روان پرستاری از قالب گرایش به رشته تغییر ماهیت داد و دانشجو پذیرش نمود. در حال حاضر 21 دانشگاه در این رشته پذیرش دانشجو دارند.
خدمات آکادمیک پرستاری شامل 1) ترجمه کتاب پرستاری، 2) ترجمه مقاله فارسی به انگلیسی پرستاری، 3) چاپ کتاب پرستاری در داخل کشور، 4) ترجمه کتاب فارسی پرستاری به انگلیسی و چاپ و توزیع در خارج از کشور، 5) نگارش پایان نامه پرستاری، 6) نگارش پروپوزال و پیش پروپوزال پرستاری، 7) تبدیل پایان نامه پرستاری به کتاب و توزیع در آمازون و گوگل بوکز، 8) چاپ کتب پرستاری در اسپرینگر و الزوایر می باشد.
ثبت سفارش خدمات آکادمیک پرستاری