برنامه آموزشی و ضوابط رشته پرستاری توانبخشی در مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته
طبق آمار جامعه جهانی، معلولان 10 تا 15 درصد از جمعیت را تشکیل می دهند. براساس بررسی های جدید بین المللی، تقریبا از هر هفت نفر در سراسر جهان یک نفر با ناتوانی به زندگی خود ادامه می دهد. بنابر آمار حدود 12 درصد از جمعیت ایران را معلولین تشکیل می دهند که از این میزان در حدود 2 میلیون نفر دارای معلولیت شدید و 6.5 میلیون نفر معلول کم توان در ایران زندگی می کنند. بنابر آمار سازمان بهداشت جهانی معلولین بزرگترین اقلیت جهان هستند و هم اکنون بیش از 600 میلیون نفر از ساکنان جهان به علل مختلف جسمی، روانی و اجتماعی دچار ناتوانی و معلولیت هستند که 80 درصد این افراد در کشورهای جهان سوم زندگی کرده و یک سوم آنان را کودکان تشکیل می دهند.
پدیده کم توانی و ناتوانی انسان ها در تمام جنبه های زندگی جوامع بشری تحولات قابل ملاحظه ای بوجود می آورند. مقابله با چالش های قرا راه این پدیده و اتخاذ سیاست های مناسب برای ارتقای وضعیت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی افراد کم توان و ناتوان و خانواده و مراقبین آنها از اهمیت بالایی برخوردار است. افزایش تصادفات و سوانح ناشی از فناوری، استرس ها و مشکلات روانی – اجتماعی قرن حاضر افزایش طول عمر، افزایش جمعیت سالمندان و مبتلایان به بیماری های مزمن منجر به تشدید نیاز روز افزون به تربیت افرادی است که قابلیت ارائه خدمات پرستاری و مراقبت های دراز مدت در حوزه توانبخشی و بیماری های مزمن را دارا باشند. همچنین وجود مراکز نگهداری و توانبخشی افراد دارای ناتوانی جسمی، روانی، اجتماعی و ذهنی که نیازمند خدمات مراقبتی تخصصی می باشند، از دیگر ضروریات تربیت پرستار توانبخشی محسوب می گردد.
با توجه به تغییرات اخیر در نظام ارائه خدمات سلامت کشورمان و لزوم اجرای رویکرد یکپارچه و پوشش دهنده تمامی نیازهای بدهداشتی جامعه در سطوح پیشگیری اول تا سوم و همچنین خلا ناشی از عدم نیروهای متبحر به منظور برنامه ریزی و ارائه راهکارهای ضروری در حیطه پرستاری توانبخشی، در سال 1393 اولین دوره پذیرش دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری توانبخشی در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی و دانشگاه علوم پزشکی ایران آغاز گردید. مراقبت های پرستاری توانبخشی شامل مراقبت از افراد کم توان و ناتوان، مدیریت اختلال و ناتوانی عملکردی، ارائه روش های پیشگیری از عوارض ناتوانی ها، آموزش به خانواده و مددجو، پیگیری مراقبت ها می باشد. پرستاران توانبخشی با ایجاد ارتباط بین حرفه ای خلاء های مراقبت در توانبخشی افراد کم توان و ناتوان را در تیم توانبخشی بهبود بخشیده و کیفیت مراقبت را برای این افراد و خانواده آنان ارتقاء می دهند.
با توجه به گذشت بیش از 6 سال از اجرای برنامه درسی و اشتغال به کار فارغ التحصیلان رشته پرستاری توانبخشی و نظر به جمع آوری تجارب، نظرات اساتید، دانش آموختگان و صاحبنظران در اجرای برنامه مذکور به انضمام استفاده از شواهد و منابع معتبر این رشته در سراسر جهان، اقدام به بازنگری این برنامه درسی مبتنی بر چهارچوب شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی گردید.
عنوان رشته به فارسی و انگلیسی: رشته پرستاری توانبخشی (Rehabilitation nursing)
مقطع تحصیلی: دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته (M.Sc.)
ثبت سفارش خدمات آکادمیک پرستاری
خدمات آکادمیک پرستاری شامل 1) ترجمه کتاب پرستاری، 2) ترجمه مقاله فارسی به انگلیسی پرستاری، 3) چاپ کتاب پرستاری در داخل کشور، 4) ترجمه کتاب فارسی پرستاری به انگلیسی و چاپ و توزیع در خارج از کشور، 5) نگارش پایان نامه پرستاری، 6) نگارش پروپوزال و پیش پروپوزال پرستاری، 7) تبدیل پایان نامه پرستاری به کتاب و توزیع در آمازون و گوگل بوکز، 8) چاپ کتب پرستاری در اسپرینگر و الزوایر می باشد.
تعریف رشته
کارشناسی ارشد پرستاری توانبخشی، یک شاخه اختصاصی از رشته پرستاری است. براساس تعریف انجمن پرستاری توانبخشی آمریکا، پرستاری توانبخشی عبارتست از تشخیص عکس العمل مددجوی مبتلا به مشکلات بالقوه و بالفعلی که توانایی عملکردی و خوداتکایی مددجو را متاثر ساخته و شیوه زندگی او را تغییر داده باشد. رشته پرستاری توانبخشی تخصصی است در مجموعه پرستاری حرفه ای که هدف آن ارتقای عملکرد و استقلال مددجو و خانواده آنها است.
شرایط و نحوه پذیرش در دوره
دواطلبان برای ورود به دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته پرستاری توانبخشی علاوه بر صلاحیت های عمومی باید شرایط ذیل را داشته باشند:
- دارا بودن مدرک کارشناسی پرستاری اخذ شده از داخل و خارج از کشور با تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
- دارا بودن سلامت جسمی و روانی
- موفقیت در آزمون ورودی دوره کاشناسی ارشد ناپیوسته
* جهت کسب اطلاعات از آخرین تغییرات مدرک تحصیلی مورد پذیرش و مواد امتحانی و ظرایب آزمون ورودی هر سال تحصیلی، به دفترچه آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته رشته های علوم پزشکی مربوط به آن سال تحصیلی مراجعه شود.
تاریخچه و سیر تکاملی دوره در جهان و ایران
توانلخشی اگرچه به طور نسبی مفهومی نوپاست، با این حال پرستاران از سال ها پیش در امر مراقبت از مددجویان ناتوان فعالیت داشته اند. دانش توانبخشی به طور رسمی از سال 1947 (بعد از جنگ جهانی دوم) در علوم پزشکی مورد استفاده قرار گرفت، در واقع این زمان نقطه عطف ایده تربیت پرستاری توانبخشی می باشد.
نخستین برنامه های آموزشی پرستاری توانبخشی در دهه ی 1950 تدوین گردید. توجه علمی و حرفه ای ویژه به پرستاری توانبخشی به سال 1974 باز می گردد. در این سال انجمن پرستاری توانبخشی در آمریکا تاسیس گردید و در سال 1988 با همکاری انجمن پرستاران آمریکا، اهداف، ماموریت، دیدگاه ها و باورها، نقش های پرستاری توانبخشی ترسیم شد. همزمان با توسعه ی مستمر در سال 1994 اساسنامه تاسیس پرستاری توانبخشی مورد بازبینی قرار گرفت و استانداردهای پرستاری توانبخشی با وضوح بیشتری تدوین گردید. لذا بدون داشتن پایه علمی مناسب برای پرستاری توانبخشی، وارد شدن در این حیطه ی تخصصی می تواند پیچیده و استرس زا باشد. پرستار به عنوان یک عضو مهم و بخشی از تیم توانبخشی نیاز به حداکثر آمادگی برای شرکت در فعالیت های حرفه ای به عنوان یک فرد مستقل و کارآمد دارد.
انجمن پرستاران آمریکا و انجمن پرستاران توانبخشی در سال 1989 اظهار می دارند که به علت کمبود برنامه های آموزشی پرستاری توانبخشی، پرستاران ناچارند توانایی علمی و عملی خود را از طریق آموزش های غیرپرستاری کسب نمایند. لذا ضرورت ایجاد برنامه درسی پرستاری توانبخشی در آمریکا در سال 1990 به طور رسمی مورد تصویب قرار گرفت.
با تاسیس دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی که در سال 1371 (که در سال 1399 به نام دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی تغییر نام یافت) و تشکیل گروه پرستاری در این دانشگاه، پس از انجام بازدید و بررسی های متعدد از مراکز مختلف (حمایتی، توانبخشی، آموزشی، نگهداری) سازمان بهزیستی کشور، همچنین پیرو رسالت دانشگاه مذکور نیاز به تربیت پرستار متخصص و متبحر توانبخشی محرز و اقدامات لازم جهت تدوین برنامه درسی پرستاری توانبخشی آغاز گردید. سپس یک دوره برنامه آموزشی سه ماهه در سال 1382 در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی به سبب نیاز به آشنایی با اصول توانبخشی برای کارشناسان پرستاری شاغل در مراکز و سازمان های ذیربط (سازمان بهزیستی، …) نیز اجرا گردید.
در سال 1392 پیرو نیاز مبرم به نیروی پرستاری متبحر در حوزه توانبخشی بالاخره پذیرش اولین دوره پرستاری کارشناسی ارشد در رشته توانبخشی از طریق کنکور سراسری در دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی و دانشکده پرستاری مامایی دانشگاه علوم پزشکی ایران آغاز گردید.
جایگاه شغلی دانش آموختگان:
دانش آموختگان این دوره می توانند در جایگاه های زیر انجام وظیفه نمایند:
- مراکز پزشکی، درمانی و آموزشی
- مراکز توانبخشی و درمانی سرپایی و بستری
- مراکز توانبخشی، مراکز مشاوره و ارائه مراقبت های پرستاری توانبخشی در منزل
- مراکز نگهداری معلولین جسمی، ذهنی وابسته به سازمان بهزیستی
- مراکز تحقیقاتی و پژوهشکده های مرتبط با مراقبت های توانبخشی
- شرکت های دانش بنیان در زمینه توانبخشی
- سازمان هلال احمر
- مراکز ازائه دهنده مراقبت های تسکینی
فلسفه (ارزش ها و باورها)
فلسفه ی پرستاری توانبخشی مراقبت از مددجویان کم توان و ناتوان در همه ابعاد سلامت جسمی – روانی – اجتماعی و معنوی و شناخت اهمیت و توسعه روابط شفابخش از طریق ارائه مراقبت های پرستاری یکپارچه است.
در این برنامه، بر ارزش های زیر تاکید می شود:
- رعایت و حفظ حقوق و کرامت افراد کم توان و ناتوان و خانواده آنان
- تقویت نقش پرستاران توانبخشی در ساختارهای مراقبت تدریجی از پیشگیری تا توانبخشی
- تقویت ماهیت بین رشته ای پرستاران توانبخشی با تمرکز بر همکاری و مشارکت بین حرفه ای (Interprofessional collaboration and participation)
- رعایت اصول اخلاقی، انسانی، عدالت و برابری (Equity and Equality) و توسعه خدمات انسان محور در مراقبت از مددجویان مبتلا به کم توانی و ناتوانی، خانواده های آنها و یا جمعیت های در معرض خطر
- ایفای نقش مدافعه (Advocacy) از مددجویان کم توان و ناتوان، خانواده های آنان و یا جمعیت های در معرض خطر
- اقدامات و خدمات پرستاری مبتنی بر شواهد از مددجویان کم توان و ناتوان، خانواده های آنان
- تاکید بر خود اتکایی، استقلال عملکردی و توسعه مهارت های خود مراقبتی توانبخشی در افراد کم توان و ناتوان، خانواده های آنها
- همکاری با سایر اعضای تیم توانبخشی، خانواده، سازمان های مرتبط و همچنین نهادهای اجتماعی و غیر دولتی در اجرای برنامه های توانبخشی افراد کم توان و ناتوان
- پاسخگویی حرفه ای و تضمین کیفیت ارائه خدمات به افراد کم توان و ناتوان، خانواده آنان
دورنما (چشم انداز)
پرستاری توانبخشی از لحاظ استانداردهای ملی و منطقه ای EMRO در شاخص های مرتبط با سلامت افراد کم توان و ناتوان جامعه و بهبود کیفیت زندگی آنها در چشم انداز ده ساله قادر خواهد بود تا از طریق نوآوری در آموزش، تحقیق و مراقبت مددجو محور در مراقبت از افراد کم توان و ناتوان به تراز اول ارتقا یابد. این هدف از طریق بکارگیری استانداردهای جهانی و توسعه توانمندی های پرستاران توانبخشی ممکن خواهد شد.
رسالت (ماموریت)
رسالت اصلی رشته کارشناسی ارشد پرستاری اورژانس تربیت دانش آموختگان آگاه و متخصص دارای صلاحیت و تعهد حرفه ای، کارآمد، مسئولیت پذیر و پاسخگو در عرصه ی مراقبت یکپارچه از مددجویان و خانواده بیماران در موقعیت های بحرانی و اورژانسی و کمک به حفظ کرامت، ارتباط حرفه ای با بیمار و خانواده و تحقیق در این حوزه با تمرکز عمده بر خدمات سطح دوم و مراکز بیمارستانی می باشد. همچنین دانش آموختگان پرستاری اورژانس با بهره گیری از رویکرد بین رشته ای و فرا رشته ای با سایر علوم مربوط به سلامت، دانش پرستاری اورژانس را تلفیق نموده و در راستای رفع نیازهای سلامت مددجویان در سطح جامعه به صورت خدمات جامعه نگر و مراقبت اولیه فراهم می آورند.
رسالت عمده رشته کارشناسی ارشد پرستاری توانبخشی تربیت دانش آموختگان کارآمد، متعهد، مسئولیت پذیر و دارای صلاحیت حرفه ای لازم برای ارائه مراقبت های پرستاری از افراد کم توان و ناتوان و خانواده محور، و ارائه مدل های نوآورانه مراقبت، پژوهش های مبتنی بر نیاز، با رویکرد بین رشته ای و فرا رشته ای است.
هدف کلی:
هدف کلی رشته کارشناسی ارشد ناپیوسته پرستاری توانبخشی ارائه مراقبت های پرستاری یکپارچه مبتنی بر شرایط جامعه به افراد کم توان و ناتوان و خانواده آنان، تعیین و تامین نیازهای ویژه آنان، توانمند سازی، حفظ استقلال، ارتقای کیفیت زندگی مددجویان دچار صدمه و ناتوانی و مبتلایان به اختلالات مزمن جسمی، روانی و اجتماعی است.
نقش های دانش آموختگان در جامعه:
دانش آموختگان این رشته در نقش های زیر انجام وظیفه خواهند کرد:
- مراقبتی
- آموزشی
- پژوهشی
- پیشگیری
- مشاوره ای / حمایتی
- مدیریتی
خدمات آکادمیک پرستاری شامل 1) ترجمه کتاب پرستاری، 2) ترجمه مقاله فارسی به انگلیسی پرستاری، 3) چاپ کتاب پرستاری در داخل کشور، 4) ترجمه کتاب فارسی پرستاری به انگلیسی و چاپ و توزیع در خارج از کشور، 5) نگارش پایان نامه پرستاری، 6) نگارش پروپوزال و پیش پروپوزال پرستاری، 7) تبدیل پایان نامه پرستاری به کتاب و توزیع در آمازون و گوگل بوکز، 8) چاپ کتب پرستاری در اسپرینگر و الزوایر می باشد.
ثبت سفارش خدمات آکادمیک پرستاری